Para biriktirmek çoğumuzun hedefleri arasında yer alıyor. Beklenmedik bir masraf için kenarda para tutmak, geleceğe hazırlanmak ya da istediğimiz bir şeyi satın almak için tasarruf etmek istiyoruz. Fakat ayın başında yaptığımız planlar, ay sonuna geldiğimizde çoğu zaman istediğimiz sonucu vermiyor.
Peki neden para biriktiremiyoruz? Sorunun tek nedeni gereksiz harcamalar değil. Gelir düzeyi, artan yaşam maliyetleri ve günlük alışkanlıklarımız tasarruf yapma imkânımızı doğrudan etkiliyor.
Para Biriktirmek Neden Zorlaştı?
Tasarrufu konuşurken önce ekonomik şartları hesaba katmamız gerekiyor. Kira, gıda, ulaşım, faturalar ve diğer temel ihtiyaçlar bütçemizin önemli bir bölümünü götürüyor. Gelirimiz aynı hızda artmadığında bütçemizde tasarruf için daha az para kalıyor.
Bu yüzden para biriktiremeyen herkesi “fazla harcıyor” diye değerlendirmek doğru olmaz. Bazı bütçelerde asıl sorun harcama alışkanlıklarından çok gelir ile zorunlu giderler arasındaki farkın küçülmesidir.
Aslında bu durum yalnızca ne kadar kazandığımızla da ilgili değil. Daha önce Daha Çok Kazanıyoruz, Peki Neden Daha Rahat Yaşamıyoruz? yazısında gelir artmasına rağmen yaşam maliyetlerinin bütçe üzerindeki baskısını ele almıştık.
Yine de elimizde kalan parayı nasıl kullandığımız önem taşıyor. Küçük değişiklikler bize büyük miktarlar kazandırmasa bile bütçemizi daha iyi kontrol etmemize yardımcı olabilir.
Küçük Harcamaları Gözden Kaçırıyoruz
Büyük bir alışveriş yaptığımızda ne kadar para harcadığımızı kolayca fark ediyoruz. Küçük harcamalarda ise aynı dikkati göstermeyebiliyoruz.
Gün içerisinde verdiğimiz küçük siparişler, uygulama abonelikleri, dışarıdan aldığımız yiyecek ve içecekler ya da plansız alışverişler tek başına önemsiz görünebilir. Ancak bunları bir ay boyunca tekrarladığımızda toplam tutar bizi şaşırtabilir.
Buradaki amaç hayatın bütün küçük keyiflerinden vazgeçmek değil. Asıl mesele paramızın nereye gittiğini bilmek.
Kartla Harcarken Bütçeyi Takip Etmek Zorlaşabiliyor
Nakit kullanırken cüzdanımızdaki paranın azaldığını doğrudan görüyoruz. Kart veya telefonla ödeme yaptığımızda ise aynı fiziksel hissi yaşamıyoruz.
Temassız ödeme ve internet alışverişi satın alma sürecini oldukça kolaylaştırdı. Artık birkaç saniye içerisinde ödeme yapabiliyoruz. Bu kolaylık günlük hayatımızı rahatlatırken küçük harcamalarımızı takip etmeyi zorlaştırabiliyor.
Bu nedenle yalnızca hesap bakiyemize bakmak yerine harcamalarımızı belirli aralıklarla kategorilere ayırabiliriz. Böylece paramızı hangi alanlarda kullandığımızı daha açık şekilde görebiliriz.
Tasarrufu Ay Sonuna Bırakıyoruz
Birçoğumuz “Ay sonunda ne kalırsa biriktiririm” diye düşünüyoruz. Fakat bu yöntem çoğu zaman istediğimiz sonucu vermiyor.
Harcayabileceğimiz para hesabımızda durdukça onu kullanmak kolaylaşıyor. Ay sonunda baktığımızda ise düşündüğümüz kadar para kalmadığını görebiliyoruz.
Bunun yerine gelirimiz geldiğinde bütçemize uygun küçük bir tutarı baştan ayırabiliriz. Herkes aynı miktarda tasarruf yapamaz. Burada önemli olan yüksek bir rakam belirlemek değil, sürdürülebilir bir alışkanlık kazanmaktır.
Plansız Alışveriş Bütçeyi Etkiliyor
İndirimler ve kampanyalar bazen gerçekten avantaj sağlayabilir. Ancak sırf indirim gördüğümüz için ihtiyacımız olmayan bir ürünü satın alırsak bütçemize ek bir yük getiririz.
Özellikle internet alışverişinde kendimize düşünmek için biraz süre tanıyabiliriz. Sepete eklediğimiz bir ürünü hemen satın almak yerine beklediğimizde gerçekten ihtiyacımız olup olmadığını daha rahat anlayabiliriz.
Kendimize basit bir soru sorabiliriz: “Bu ürün indirimde olmasaydı yine satın alır mıydım?”
Cevabımız hayırsa kampanya sandığımız kadar avantajlı olmayabilir.
Bütçe Yapmak Kendimizi Kısıtlamak Değildir
Bütçe denildiğinde bazen sürekli tasarruf etmeyi ve hiçbir şeye para harcamamayı düşünüyoruz. Oysa bütçe yaparken asıl amacımız hayatımızı zorlaştırmak değil, elimizdeki parayı bilinçli şekilde yönetmektir.
Aylık giderlerimizi temel ihtiyaçlar, kişisel harcamalar ve tasarruf şeklinde ayırarak başlayabiliriz. Bunun için çok ayrıntılı tablolar hazırlamamız da gerekmiyor.
Basit bir not uygulaması bile yeterli olabilir. Bir ay boyunca harcamalarımızı takip ettiğimizde bütçemizde fark etmediğimiz noktaları daha kolay görebiliriz.
Burada planlama önemli bir fark yaratıyor. Paranın Yetmediği Değil, Planın Olmadığı Aylar yazısında da bütçe yönetimi ve harcamaları önceden planlamanın günlük hayattaki önemine değinmiştik.
Küçük Birikimleri Küçümsememeliyiz
Bazen küçük miktarlarda para ayırmanın anlamı olmadığını düşünüyoruz. Bu düşünce yüzünden tasarrufa hiç başlamayabiliyoruz.
Oysa birikim yalnızca hesabımızda gördüğümüz toplam paradan ibaret değil. Düzenli olarak para ayırdığımızda aynı zamanda bir alışkanlık kazanıyoruz. İleride gelirimiz arttığında bu alışkanlığı sürdürmemiz de kolaylaşıyor.
Başlangıçta mükemmel bir tasarruf oranına ulaşmamız gerekmiyor. Bütçemizin izin verdiği ölçüde düzenli hareket etmemiz yeterli. Küçük miktarlar zaman içinde büyürken, para yönetimini de günlük hayatımızın doğal bir parçası hâline getirebiliriz.