Hepimizin hayatında en az birkaç kez söylediği bir cümle vardır:
“Bunu daha sonra yaparım.”
Bazen gerçekten zamanımız yoktur. Bazen yorgunuzdur. Bazen de yapmak istediğimiz şey gözümüzde o kadar büyür ki başlamayı sürekli erteleriz. Sonra bir bakarız ki günler, haftalar hatta aylar geçmiş.
Ertelemek çoğu zaman basit bir alışkanlık gibi görünür. Ancak işin ilginç tarafı, ertelediğimiz şey ortadan kaybolmaz. Tam tersine, zihnimizin bir köşesinde beklemeye devam eder.
Peki neden sürekli erteliyoruz ve bundan nasıl kurtulabiliriz?
Ertelemek Gerçekten Tembellik mi?
Erteleme davranışını doğrudan tembellik olarak görmek kolaydır. Fakat her ertelemenin arkasında tembellik olmayabilir.
Bazen yapacağımız iş bizi zorladığı için erteleriz. Bazen başarısız olmaktan çekiniriz. Bazen de ortaya çıkacak sonucun beklentilerimizi karşılamayacağından korkarız.
Örneğin bir yazı yazmanız gerekiyordur ama nereden başlayacağınızı bilmiyorsunuzdur. Bilgisayarın başına oturmak yerine telefonunuza bakmaya başlarsınız.
Aslında yapmak istemediğiniz şey yazı yazmak değildir. Nereden başlayacağınızı bilememek sizi zorlayan asıl şeydir.
Bu nedenle ertelemeyi bırakmanın ilk adımı, kendimize “Neden bunu erteliyorum?” sorusunu sormaktır.
Büyük İşler Gözümüzde Daha Fazla Büyür
Bir işi tamamlamak için önümüzde uzun bir liste olduğunu düşündüğümüzde, işe başlamak daha da zorlaşabilir.
“Bugün bütün evi temizlemeliyim.”
“Bu hafta bütün dersleri bitirmeliyim.”
“Bir an önce yeni bir işe başlamalıyım.”
“Bu projeyi tamamen bitirmem gerekiyor.”
Bu cümlelerin ortak noktası oldukça büyük olmalarıdır.
Bunun yerine işi küçültmek çok daha kolay olabilir.
“Bütün evi temizleyeceğim.” yerine:
“Önce masamı toparlayacağım.”
“Ders çalışacağım.” yerine:
“Önümüzdeki 20 dakika tek bir konuya bakacağım.”
Bazen ihtiyacımız olan şey daha fazla motivasyon değil, daha küçük bir başlangıçtır.
Başlamak İçin Motivasyon Beklemeyin
İnsanların sık yaptığı hatalardan biri de önce motivasyonun gelmesini beklemektir.
“Biraz motive olayım, sonra başlarım.”
Ancak motivasyon her zaman kendiliğinden gelmez.
Çoğu zaman bunun tam tersi gerçekleşir:
Önce başlarız, sonra motivasyon gelir.
Bir işi birkaç dakika yaptıktan sonra devam etmek daha kolay hale gelebilir. Çünkü zihnimizde büyüttüğümüz iş artık somutlaşmaya başlamıştır.
Bu nedenle kendinize “Bunu bitirebilir miyim?” diye sormak yerine bazen sadece:
“Buna başlayabilir miyim?”
diye sormak yeterlidir.
Telefon Bazen Ertelemenin En Kolay Yolu
Günümüzde ertelemenin en büyük yardımcılarından biri cebimizde taşıdığımız telefonlar olabilir.
Bir işi yapmak istemediğimizde birkaç dakikalığına sosyal medyaya bakmak oldukça masum görünür.
“Biraz bakıp bırakırım.”
Sonra bir video daha…
Bir paylaşım daha…
Bir mesaj…
Derken birkaç dakika diye başlayan şey yarım saate dönüşebilir.
Burada telefonun kendisini suçlamak yerine kendi kullanım alışkanlığımızın farkında olmak daha önemlidir.
Önemli bir işe başlayacağınız zaman telefonu sessize almak, başka bir yere koymak veya bildirimleri kapatmak bile dikkatinizi toparlamanıza yardımcı olabilir.
Bazen irademizi zorlamak yerine dikkatimizi dağıtan şeyleri ortadan kaldırmak daha kolaydır.
Mükemmel Yapmaya Çalışmak da Ertelemeye Neden Olabilir
Ertelemenin daha az konuşulan nedenlerinden biri de mükemmeliyetçiliktir.
Bir işi kusursuz yapmak istediğimizde, başlamadan önce bile onlarca ayrıntıyı düşünmeye başlayabiliriz.
“Ya istediğim gibi olmazsa?”
“Daha iyi nasıl yapabilirim?”
“Önce biraz daha araştırayım.”
“Hazır olduğumda başlarım.”
Fakat çoğu zaman insan bir işe başlamadan önce tamamen hazır hale gelmez.
İlk taslak kötü olabilir.
İlk deneme eksik olabilir.
İlk adım istediğimiz kadar iyi olmayabilir.
Bunda bir sorun yoktur.
Çünkü iyi bir sonuç çoğu zaman kusursuz bir başlangıçtan değil, düzeltilen bir başlangıçtan çıkar.
Kendinize Küçük Bir Başlangıç Hedefi Koyun
Ertelemeyi azaltmak için uygulanabilecek en basit yöntemlerden biri, işi çok küçük bir parçaya bölmektir.
Örneğin:
- Sadece 10 dakika çalış.
- Sadece ilk paragrafı yaz.
- Sadece bir sayfa oku.
- Sadece masanın üzerini düzenle.
- Sadece ilk e-postayı gönder.
- Sadece dosyayı aç ve ilk cümleyi yaz.
Bunlar küçük görünebilir.
Ama önemli olan işin tamamını bir anda bitirmek değil, harekete geçmektir.
Çünkü çoğu zaman en zor bölüm, işin kendisi değil, başlamaktır.
Her Gün Her Şeyi Yapmak Zorunda Değilsiniz
Ertelemeyi bırakmaya çalışırken başka bir hataya daha düşebiliriz.
Bu kez kendimize çok fazla görev yükleriz.
Sabah erken kalkacağız, spor yapacağız, kitap okuyacağız, ders çalışacağız, işimizi bitireceğiz, telefon kullanımını azaltacağız ve daha birçok şeyi aynı anda değiştireceğiz.
Bir süre sonra bu liste de gözümüzde büyümeye başlar.
Sonuç?
Yine ertelemeye başlarız.
Bu nedenle değişim konusunda kendimize biraz zaman tanımak gerekir.
Her şeyi bir anda değiştirmek yerine tek bir alışkanlığa odaklanmak daha sürdürülebilir olabilir.
Ertelediğiniz Şeyleri Yazmayı Deneyin
Bazen zihnimizde aynı anda çok fazla şey dolaşır.
Yapılacak işler, verilecek kararlar, cevaplanacak mesajlar…
Hepsi birbirine karışınca hiçbirine başlayamayabiliriz.
Böyle durumlarda yapılacak işleri bir kâğıda veya not uygulamasına yazmak zihni rahatlatabilir.
Ardından listedeki en kolay veya en önemli işten başlayabilirsiniz.
Bir işi tamamlayıp üzerini çizmek bile insana devam etmek için küçük bir motivasyon verebilir.
Kendinize Kızmak Yerine Nedenini Anlamaya Çalışın
Belki de en önemli nokta bu.
Bir şeyi sürekli ertelediğinizde kendinize:
“Ben neden böyleyim?”
“Hiçbir şeyi zamanında yapamıyorum.”
“Yine başarısız oldum.”
demek, sorunu çözmeyebilir.
Bunun yerine:
“Bunu neden erteliyorum?”
diye sorun.
Belki iş çok büyüktür.
Belki nereden başlayacağınızı bilmiyorsunuzdur.
Belki yorulmuşsunuzdur.
Belki başarısız olmaktan çekiniyorsunuzdur.
Belki de gerçekten dinlenmeye ihtiyacınız vardır.
Sebebi bulduğunuzda çözüm üretmek de kolaylaşır.
Bugün Sadece Bir Şey Başlatın
Hayatımızdaki birçok şey bir anda değişmez.
Yeni bir alışkanlık kazanmak, bir projeye başlamak, kitap okumaya dönmek, ders çalışmak veya uzun zamandır ertelediğimiz bir işi yapmak…
Hepsi küçük bir adımla başlayabilir.
Belki bugün aylardır ertelediğiniz işi tamamen bitiremeyeceksiniz.
Ama ilk adımı atabilirsiniz.
Bir telefon görüşmesi yapabilirsiniz.
Bir sayfa okuyabilirsiniz.
İlk paragrafı yazabilirsiniz.
İlk 10 dakikayı ayırabilirsiniz.
Çünkü bazen hayatımızı değiştiren şey büyük kararlar değil, zamanında attığımız küçük adımlardır.
Sonuç
Sürekli ertelemekten kurtulmak, bir gecede gerçekleşecek bir değişim değildir.
Önemli olan hiç ertelememek değil, ertelediğimizi fark ettiğimizde yeniden başlayabilmektir.
Kendimize gerçekçi hedefler koymak, işleri küçük parçalara ayırmak, dikkat dağıtıcı şeyleri azaltmak ve mükemmel olmak yerine başlamaya odaklanmak bu süreçte yardımcı olabilir.
Unutmamak gerekir:
Başlamak için mükemmel zamanı beklersek, bazen hiçbir zaman başlayamayız.
Belki de bugün kendinize sormanız gereken tek soru şudur:
“Uzun zamandır ertelediğim şey için bugün atabileceğim en küçük adım ne?”
Cevap küçük olabilir.
Ama önemli olan, o adımı gerçekten atmaktır.
