Bir gence “Gelecekte kendini nerede görüyorsun?” diye sorduğunuzda eskisi kadar kolay cevap alamayabiliyoruz.
İyi bir üniversite kazanmak, bir meslek sahibi olmak, çalışmak, kendi evini kurmak ve hayatını düzene sokmak…
Bunlar hâlâ birçok gencin hayalleri.
Fakat bu hayallerin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği konusunda ciddi bir belirsizlik de var.
Türkiye’de gençler neden gelecekten endişeli?
Bence bu sorunun tek bir cevabı yok.
Ekonomik şartlardan iş bulma kaygısına, eğitimden barınmaya, sosyal medyadan sürekli değişen dünyaya kadar birçok faktör gençlerin geleceğe bakışını etkiliyor.
Gençlerin en büyük kaygılarından biri iş bulmak
Gençler için gelecek kaygısının en önemli nedenlerinden biri çalışma hayatı.
TÜİK’in Haziran 2026 verilerine göre Türkiye’de 15-24 yaş grubundaki genç nüfusun mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı %12,8 seviyesinde gerçekleşti. Aynı dönemde genç erkeklerde bu oran %10,4, genç kadınlarda ise %17,3 olarak açıklandı.
Bu oran bize tek başına her şeyi anlatmıyor.
Çünkü bir gencin kaygısı yalnızca “iş bulabilecek miyim?” sorusundan oluşmuyor.
İş bulduktan sonra ne kadar kazanacağı, aldığı maaşla nasıl bir hayat kurabileceği ve mesleğinde ilerleyip ilerleyemeyeceği de önemli.
Bugün üniversiteden mezun olan bir genç için diploma artık çoğu zaman başlangıç noktası.
Asıl soru ise:
“Bu diplomayla nasıl bir hayat kurabileceğim?”
Üniversite okumak artık yeterli mi?
Geçmişte üniversite mezunu olmak başlı başına önemli bir avantaj olarak görülüyordu.
Bugün ise durum biraz daha farklı.
Üniversite mezunu gençlerin sayısı arttı.
İşverenlerin beklentileri değişti.
Teknoloji birçok mesleğin çalışma biçimini dönüştürdü.
Yabancı dil, deneyim, dijital beceriler ve mesleki uzmanlık daha önemli hale geldi.
Bu da gençlerin üzerinde farklı bir baskı oluşturuyor.
Üniversiteye gir.
İyi notlar al.
Staj yap.
Yabancı dil öğren.
Deneyim kazan.
Kendini geliştir.
Sertifikalar al.
Sonra bir de iş bul.
Bütün bunları aynı anda yapmaya çalışmak gençler açısından oldukça yorucu olabilir.
Ekonomik bağımsızlık neden zorlaşıyor?
Bir gencin yetişkinliğe geçişinde ekonomik bağımsızlık önemli bir dönüm noktasıdır.
Kendi parasını kazanmak.
Kendi evinde yaşamak.
Kendi kararlarını verebilmek.
Kendi hayatını kurmak.
Fakat yaşam maliyetlerinin yükselmesi bu süreci zorlaştırabiliyor.
Özellikle büyük şehirlerde kira, ulaşım, eğitim ve günlük yaşam giderleri gençlerin bütçesi üzerinde ciddi baskı oluşturabiliyor.
Bu nedenle bazı gençler çalışmaya başlamalarına rağmen ailelerinden ekonomik destek almaya devam etmek zorunda kalabiliyor.
Bu durum da “Ne zaman kendi hayatımı kurabileceğim?” sorusunu beraberinde getiriyor.
Ev sahibi olmak neden uzak bir hayal gibi görünüyor?
Gençlerin gelecek planlarında ev sahibi olmak hâlâ önemli bir hedef.
Ancak konut fiyatları ve gelirler arasındaki fark, bu hedefi birçok genç için zorlaştırıyor.
Bir gencin işe başladığı ilk yıllarda yalnızca maaşını düşünmesi gerekmiyor.
Kira.
Faturalar.
Ulaşım.
Gıda.
Eğitim.
Sağlık.
Sosyal hayat.
Bütün bu giderler toplandığında uzun vadeli birikim yapmak kolay olmuyor.
Bu nedenle bazı gençler evlilik, ev sahibi olma veya şehir değiştirme gibi önemli kararları daha ileri yaşlara erteleyebiliyor.
Gençler neden yurt dışını düşünüyor?
Son yıllarda gençler arasında yurt dışında eğitim veya çalışma fikrinin daha fazla konuşulduğunu görüyoruz.
Bunun arkasında tek bir neden yok.
Daha iyi kariyer fırsatları.
Farklı eğitim imkanları.
Daha yüksek gelir beklentisi.
Yeni bir kültür tanıma isteği.
Daha bağımsız bir yaşam kurma düşüncesi…
Bütün bunlar etkili olabilir.
Ancak burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.
Her yurt dışına gitmek isteyen genç ülkesinden memnun olmadığı için gitmek istemiyor.
Bazıları sadece kendisi için daha fazla seçenek olduğunu düşündüğü için farklı ülkeleri değerlendirebiliyor.
Bu nedenle gençlerin yurt dışına bakışını yalnızca ekonomik nedenlerle açıklamak eksik kalır.
Sosyal medya geleceği daha mı kaygılı gösteriyor?
Bence üzerinde fazla durulmayan konulardan biri de sosyal medya.
Bugün gençler yalnızca kendi çevrelerindeki insanlarla karşılaştırma yapmıyor.
Dünyanın dört bir yanındaki insanlarla kendilerini kıyaslayabiliyor.
Birinin yeni arabasını görüyoruz.
Başkasının güzel evini.
Bir diğerinin yurt dışı tatilini.
Başka birinin kariyer başarısını.
Sonra kendi hayatımıza bakıyoruz.
Ve ister istemez:
“Ben neden bunları yapamıyorum?”
diye düşünmeye başlayabiliyoruz.
Oysa sosyal medyada gördüğümüz hayatlar genellikle insanların hayatlarının tamamı değil.
İnsanlar çoğunlukla güzel anlarını paylaşmayı tercih ediyor.
Başarısızlıklarını, borçlarını, kaygılarını ve yalnızlıklarını aynı ölçüde göstermiyorlar.
Bu nedenle sosyal medya bazen gerçek hayatı olduğundan daha kusursuz gösteriyor.
Gençler gerçekten mutsuz mu?
Bu soruya kesin bir cevap vermek doğru olmaz.
Çünkü gençlerin tamamını aynı şekilde değerlendiremeyiz.
TÜİK’in 2025 gençlik istatistiklerinde 18-24 yaş grubundaki gençlerin mutluluk oranı %45,3 olarak yer alıyor. Aynı çalışmada gençlerin mutluluk kaynağı olarak sağlık, başarı, para, sevgi ve iş gibi farklı unsurlar öne çıkıyor.
Bu veriler bize önemli bir şey söylüyor:
Gençlerin hayatında yalnızca ekonomik beklentiler yok.
Sağlık, ilişkiler, başarı ve kendini gerçekleştirme de mutluluğun önemli parçaları.
Dolayısıyla gençlerin gelecek kaygısını yalnızca “para kazanamama korkusu” olarak değerlendirmek doğru değil.
Asıl sorun belirsizlik olabilir
Belki de gençlerin en büyük problemi belirsizlik.
Bir yıl sonra ne olacağını bilmiyoruz.
Beş yıl sonra hangi mesleklerin daha değerli olacağını bilmiyoruz.
Teknolojinin hangi işleri değiştireceğini bilmiyoruz.
Ekonomik şartların nasıl olacağını bilmiyoruz.
Yaşadığımız dünyanın birkaç yıl içerisinde nasıl değişeceğini bilmiyoruz.
Belirsizlik ise insanın plan yapmasını zorlaştırıyor.
Bir genç hayatını planlamak istiyor.
Ama önündeki tablo sürekli değişiyor.
Bu nedenle gelecek kaygısı ortaya çıkıyor.
Yapay zekâ da yeni bir soru işareti
Teknolojinin gelişmesi gençler açısından hem fırsat hem de endişe kaynağı.
Yapay zekâ birçok alanda işleri kolaylaştırıyor.
Ancak aynı zamanda bazı mesleklerin geleceği konusunda soru işaretleri oluşturuyor.
Bugün üniversiteye başlayan bir genç, mezun olduğunda kendi bölümünün çalışma hayatının nasıl görüneceğini tam olarak bilemeyebilir.
Bu durum yeni bir beceriyi önemli hale getiriyor:
Sürekli öğrenebilmek.
Gelecekte tek bir mesleği öğrenip hayatımız boyunca aynı şekilde çalışmak yerine, farklı dönemlerde yeni beceriler kazanmak daha önemli olabilir.
Gençler aslında ne istiyor?
Bence gençlerin beklentileri sanıldığı kadar karmaşık değil.
Çoğu genç;
- Kendi emeğinin karşılığını almak,
- Güvenli bir iş hayatına sahip olmak,
- Kendi ayakları üzerinde durabilmek,
- Sevdiği işi yapabilmek,
- Ailesine ve kendisine iyi bir hayat sunabilmek,
- Geleceği hakkında plan yapabilmek,
- Kendi kararlarını özgürce verebilmek
istiyor.
Bunlar aslında oldukça temel beklentiler.
Sorun, bu beklentilere ulaşmanın eskisine göre daha zor hissedilmesi.
Gençlere sürekli “kendini geliştir” demek yeterli mi?
Son yıllarda gençlere verilen en yaygın tavsiyelerden biri:
“Kendini geliştir.”
Elbette bu önemli.
Yeni şeyler öğrenmek, yabancı dil bilmek, teknolojiye hakim olmak ve mesleki becerileri geliştirmek kişiye avantaj sağlayabilir.
Fakat bütün sorumluluğu gençlerin üzerine bırakmak da doğru değil.
Bir gencin başarılı olabilmesi yalnızca kendi çabasına bağlı değil.
Eğitim sistemi.
İş piyasası.
Ekonomik koşullar.
Konut fiyatları.
Toplumsal fırsatlar.
Bütün bunlar gençlerin hayatını etkiliyor.
Bu nedenle gençlere yalnızca daha fazla çalışmaları gerektiğini söylemek yerine, onların önünü açacak koşulların da oluşturulması gerekiyor.
Peki gençlerin umudu var mı?
Kesinlikle var.
Gelecek kaygısı yaşamak geleceğe dair umudun olmadığı anlamına gelmez.
Hatta bazen tam tersi olabilir.
İnsan geleceğini önemsediği için kaygılanır.
Bir meslek sahibi olmak istiyorsa iş bulamamaktan korkar.
Bir aile kurmak istiyorsa ekonomik koşulları düşünür.
Bir ev sahibi olmak istiyorsa bunun ne kadar zor olduğunu hesaplar.
Yani kaygının altında aslında bir gelecek kurma isteği bulunabilir.
Önemli olan bu kaygının gençleri tamamen hareketsiz bırakmaması.
Sonuç
Türkiye’de gençler neden gelecekten endişeli?
Çünkü gelecek artık eskisinden daha belirsiz görünüyor.
İş bulmak, ekonomik bağımsızlık kazanmak, ev sahibi olmak, iyi bir yaşam kurmak ve değişen teknolojiye ayak uydurmak gençlerin önündeki önemli sınavlar arasında.
Ancak gençleri yalnızca kaygıları üzerinden değerlendirmek de doğru değil.
Onların hayalleri, hedefleri ve umutları da var.
Belki de yapılması gereken gençlere sürekli “Gelecek çok zor” demek değil.
Onlara gerçekten gelecek kurabilecekleri fırsatları sunmak.
Çünkü gençler yalnızca ülkenin geleceği değil.
Bugünün de önemli bir parçası.
Ve bir ülkenin geleceğe ne kadar güvenle baktığını anlamanın en iyi yollarından biri, gençlerinin kendi geleceklerine ne kadar güvenebildiğine bakmak olabilir.
